در نهایت برای برآورد ارزش اقتصادی کارکردهای حفظ آب و خاک در هر کاربری، از روش هزینه جایگزین بهره گرفته شـد(2 و 11). فرض اساسی این روش مانند سایر روشهای مبتنی بر هزینه این است که ارزش اقتصادی کارکردهـای اکوسیسـتمهـایطبیعی را میتوان با درنظر گرفتن هزینههای ایجاد این کارکردهـابا استفاده از شیوههای مصنوعی برآورد نمـود. بـه عبـارت دیگـر،وجود این اکوسیستمها از هزینههای لازم بـه منظـور ایجـاد ایـن کارکردها بهصورت مصنوعی جلوگیری میکند. بهمنظور اجـرایاین روش، کارکرد مراتع در کنترل روانآب، فرسـایش و رسـوبمعادل کارکرد سازه هایی درنظر گرفته شـد کـه بـا هـدف کنتـرلروانآب، فرسایش و یا رسوب در منطقه مورد مطالعه یـا منـاطقمجاور آن احداث شدهاند. بـا محاسـبه هزینـه احـداث سـازههـابهازای هر واحد از هر کارکرد (مترمکعب روانآب و فرسـایش وی ا ت ن رس وب) براس اس رابط ه 7 ارزش ری الی کارکرده ای اکوسیستمی مدنظر برای نگهداشت یک واحد رسوب، فرسـایشو روانآب در هر کاربری محاسبه گردید:
PVC 

Capacity AgeTC در این رابطه PVC هزینه مورد نیاز بهازای نگهداشـت هـرواحد روانآب، فرسایش و رسوب در سـازه هـا برحسـب ریـالاسـت. TC ارزش گذشـته کـل هزینـه سـاخت سـازه (ریـال)، Capacity ظرفیت سازه (مترمکعب روانآب و فرسایش و یا تن رسوب) و Age عمر مفید سازه (سال) است.
همچنین با درنظرگـرفتن نـرخ تنزیـل مناسـب براسـاس رابطه 8، هزینـه مـورد نیـاز نگهداشـت هـر واحـد روانآب، فرسایش و رسوب به ارزش حال این هزینهها تبدیل گردید:
FV  PVC (1DR)n در رابطه فوق FV و PVC به ترتیب ارزش حـال و گذشـته هر واحد کارکرد مورد نظر بوده، DR نرخ تنزیل مناسب و n بازه زمانی مورد بررسی برحسب سال است. بههمین منظور در منطقه مورد مطالعه و یا در مجاورت آن، سازههایی که با اهداف کنتـرلروانآب، فرسایش و رسوب در سالهای گذشـته احـداث شـدهبودنـد، شناسـایی گردیـد و ارزش حـال نگهداشـت هـر واحـد روانآب، فرسایش و یـا رسـوب در سـال بهـرهبـرداری از سـازهمحاسبه شد. لازم به ذکر است با توجه به مقدار نسبتاً زیـاد نـرختورم در کشور ایران و از آنجا که پیشنهاد میشود بالاترین هزینه فرصت اجتماعی سرمایه بهعنوان نرخ تنزیل مدنظر قرار گیـرد ازاینرو در این پژوهش، نرخ تورم در سالهای مختلف بـه منظـورتنزیل ارقام مالی و اقتصادی مورد استفاده قرار گرفت (11).
بنابراین با درنظرگرفتن میزان نگهداشت و کنتـرل روانآب، فرسایش و رسوب در کاربریهای مختلف، میـزان هزینـههـایپیشگیری شده در اثر حضور اکوسیستم مرتعـی (در مقایسـه بـاشرایط دیمزارها) طبق رابطه 9 محاسبه شد:
AC  FV (F iFbase ) در این رابطه AC هزینه اجتناب شده ناشی از هـر کـارکرددر هر کاربری نسبت به کاربری مبنا برحسب ریـال اسـت وFi کارکرد کاربریهای مورد بررسی و Fbase کـارکرد کـاربری مبنـا(مترمکعب روانآب و فرسایش و یـا تـن رسـوب) اسـت (2 و
11) که در این پژوهش دیمزار بـه عنـوان کـاربری مبنـا درنظـر گرفته شد.
با توجه به اینکه هدف این پژوهش بررسی تأثیر اقتصـادی تبدیل مراتع به دیمزار از لحاظ حفاظت آب و خاک مـی باشـد،لذا پس از برآورد مقادیر کارکردهای کنترل روانآب، فرسایش و رسوب در هریک از کاربریها و با درنظر داشتن هزینـه متنـاظرهر ک ارکرد بهصورت مصنوعی (با احداث سـازه هـا) بـرای هـرکاربری در مقایسه با دیمزار، هزینه اجتناب شده ناشـی از عـدمتبدیل مراتع (خوب و ضعیف) به کشت دیم محاسبه گردید.

نتایج و بحث
در جدول 1 نتایج بهدست آمده برای بافت خاک در کاربریهـایمورد مطالعه آمده است. همانطـور کـه در جـدول 1 نشـان دادهشده است، مقادیر اجزای بافت خـاک (رس ، سـیلت و شـن) درکاربریهای مختلف اختلاف معنـیداری ندارنـد ( 05/0 P<) کـهبیانگر شرایط یکسان کاربریها از نظر نوع (بافت) خاک اسـت وعمدتاً خاک کاربریها دارای بافت Silty Clay Loam هستند. لذا بر این اساس میتوان فرض نمود که عامل اصـلی تأثیرگـذار بـرمیزان نفوذپذیری و شرایط هیدرولیکی خاکها در کـاربری هـایمختلف، نوع مدیریت سرزمین و بهعبارتی کاربری آنها است.
به منظور بررسی تأثیر نوع مدیریت سرزمین و تعیین میـزانروانآب در هر کاربری، برخـی پارامترهـای هیـدرولیکی خـاکبراساس روش حل تحلیلی وودینگ- گاردنر و با بهرهگیـری ازنتایج صحرایی به دست آمده از اندازهگیری با استفاده از دستگاه نفوذسنج مکشی محاسـبه گردیـد کـه در جـدول 2 بـه صـورت خلاصه آمده است. همچنین براسـاس رابطـه 2، رابطـه سـرعتنفوذ در هر کاربری برحسب زمان مشخص گردید که با درنظـر گــرفتن میــانگین شــدیدترین بــارش در آمــار منتشــر شــده از سوی ایسـتگاه بـارانسـنجی نزدیـک منطقـه، بـارش 12/12 سانتیمتری که حاصل میانگین شدیدترین بارشهای سـال هـای1372 تا 1394 با دوره بازگشت دو سال و در مـدت زمـان 90 دقیقه بوده است، بهعنوان بارش میانگین درنظر گرفته شـد؛ لـذاسطح محصور بین منحنی تا شدت مذکور تا زمان 90 دقیقه بـهروش عـددی محاسـبه گردیـد و بـهعنـوان روانآب بـرای هـر کاربری درنظر گرفته شد که نتایج آن نیز در جدول 2 نشان داده شده است. لازم بهذکر است کـه کمتـرین ضـریب تغییـرات بـهدست آمده در کاربریها برابر 6/36 بوده است که نشـان دهنـدهتغییرات شدید محلی در مطالعه شرایط هیدرولیکی خاک است.
در کاربریهای مورد مطالعه نیز امتیازدهی به عوامل نهگانـه
در برآورد فرسایش و رسوب به روش MPSIAC انجام گردیـد(ج دول 3) و نت ایج ب هدس ت آم ده از ب رآورد فرس ایش در جدول 4 خلاصه شده است.
جدول 1. مقادیر اجزای بافت خاک (رس، سیلت و شن) در کاربریهای مورد مطالعه
اجزاء بافت خاک (درصد)
کاربری >
638556-245229

رس ( 2 میکرون) سیلت (2-50 میکرون) شن (50- 2000 میکرون) مرتع خوب a 48/5a 37/8a*8/13 مرتع ضعیف a 44/0a 39/2a8/16 دیمزار a 46/2a 36/8a0/16

*حروف یکسان در هر ستون نشاندهنده عدم تفاوت معنیدار در آزمون مقایسه میانگین توکی (05,0P<) میباشد.

جدول 2. بیشینه (max)، کمینه (min)، میانگین(mean) و ضریب تغییرات (CV) ویژگیهای هیدرولیکی خاک و میانگین روان آب برآورد شده در کاربریهای مورد مطالعه

ویژگی
هیدرولیکی

های

ویژگی

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

هیدرولیکی

های


دیدگاهتان را بنویسید